Istorija, tradicija i kulturno nasleđe

Naselje Majdanpek se prvi put pominje 1560. godine u jednom turskom dokumentu, kao kovanica reči "medeni pek" (med je stari srpski naziv za bakar, a pek je na starogrčkom ovčije runo). Rudarstvo u Majdanpeku i okolini ima tradiciju dužu od 7.000 godina, što govore i lokaliteti iz ranog neolita Rudna glava i Praurija. Takvo bogatstvo ruda uslovilo je i razvoj privrede ka rudarenju i preradi metala, da bi, sve do početka 90-tih godina, ova opština spadala u grupu najrazvijenijih u zemlji, a Rudnik bakra Majdanpek, Industrija za preradu metala i Fabrika bakarnih cevi u svetu poznati privredni giganti.

 U gradu bakra i zlata, kako još nazivaju ovo mesto, davne 1882. godine sagrađena je prva lokomotiva na Balkanu

Donji Milanovac se pominje u 15. veku kao varošica Poreč na istoimenom dunavskom ostrvu. Zbog čestih poplava, po naredbi kneza Miloša iz 1830. godine, preseljen je na desnu obalu Dunava. Ime dobija po Milanu, starijem Miloševom sinu, a 1859. godine dodaje mu se i naziv Donji, da bi se razlikovao od Gornjeg Milanovca, koji je osnovan iste godine. Donji Milanovac je građen po prvom regulacionom planu u Srbiji, po idejnim skicama vojvode Porečkog Stevana Stefanovića-Tenke. Poslednja promena lokacije rezultat je izgradnje HE "Đerdap II" 1970. godine.

Epitet kolevke drevne Evrope ovaj kraj je dobio zbog kulturne vrednosti arheoloških lokaliteta Lepenski vir i Rudna glava, odnosno njihove neprocenjive naučne uloge u upoznavanju najranijih vremena ljudske civilizacije. Arheološki lokalitet Lepenski vir sa izuzteno povoljnom mikrolokacijom u Gospođinom viru, trajao je 5800-4300 p.n.e. u okviru 9 sukcesivno podignutih naselja sa planski građenim kućištima, grobovima, svetilištima i umetnički obrađenim predmetima jedinstvenog likovnog izraza.

Opština Majdanpek početkom 90-tih je bila među najrazvijenijim opštinama u Republici, da bi procesom tranzicije i opadanjem privredne aktivnosti, danas pripadala grupi nerazvijenih i devastiranih opština.